मुंबई : मुंबई आणि परिसरात हवामान सलग दुसऱ्या दिवशी खराब असल्याचं समोर आलं आहे. मंगळवारी सकाळी मुंबईतील हवेची गुणवत्ता ‘खराब’ आणि ‘अत्यंत खराब’ या श्रेणीत राहिली. माझगावमध्ये ३४९ चा सर्वात वाईट AQI नोंदवला गेला तर, त्यानंतर कुलाबा ३१४ आणि मालाड ३१३ वर होता. बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स (BKC) चा AQI ३११ आणि चेंबूर ३२१ होता. भांडुपमध्ये २५६ AQI नोंदवला गेला, त्यानंतर अंधेरी २३९ आणि बोरिवली २०१ वर आला. वरळीचा AQI १६२ वर आला होता. मंगळवारी सकाळी किमान तापमान सरासरीपेक्षा तीन अंशांनी २३.८ अंशांवर नोंदवले गेले. त्याचवेळी सोमवारी रात्रीच्या तापमानातही लक्षणीय वाढ झाली आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) सांताक्रूझ वेधशाळेत २३ अंश सेल्सिअस नोंदवले गेले, जे सामान्यपेक्षा तीन अंशांनी जास्त आहे. मुंबईत गेल्या काही दिवसांपासून दक्षिण-पूर्वेकडून वारे वाहत आहेत, जे हवेतील प्रदूषक काढून टाकण्यासाठी पुरेसे मजबूत नाहीत.

​मुंबईकरांनी काळजी घेण्याची गरज…

खरंतर, ही मुंबईकरांसाठी वाईट बातमी आहे. वाढत्या प्रदुषणामुळे आता हवेची गुणवत्ता वारंवार खराब होत आहे. रविवार शहरात हवेची गुणवत्ता सगळ्यात जास्त घसरली होती. गेल्या आठवड्यात, ही पातळी २३२ आणि २७० च्या दरम्यान होती आणि दरम्यान ती मध्यम पातळीवरही घसरली होती. रविवारनंतर हवामान खराब राहिल अशी माहिती हवामान खात्याकडून आधीच देण्यात आली होती. त्यानुसार वातावरणात बदलही पाहण्यास मिळाले. पण या सगळ्याचा परिणाम नागरिकांवर होत असून अशात काळजी घेणं महत्त्वाचं आहे.

​प्रदूषण होण्याचं मुख्य कारण काय?

खराब AQI मागे वाऱ्याची मंद गती हा प्राथमिक घटक आहे. एक बेट शहर असल्याने, मुंबईचा AQI समुद्रावरून वाहणाऱ्या वाऱ्यावर ठरतो. या आठवड्याच्या अखेरीस AQI मध्ये सुधारणा होण्याची शक्यता आहे. प्रदुषणाची पातळी घसरण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे तापमानात झालेली घट आणि समुद्रातून येणाऱ्या वाऱ्यांचा कमी वेग यामुळे प्रदूषक धूर, कचऱ्याच्या ढिगाऱ्याला लागलेली आग आणि धूळ वातावरणात तसेच राहतात. यामुळे प्रदुषण वाढल्याची माहिती तज्ज्ञांकडून देण्यात आली आहे.

​मुंबईत श्वास घेणं झालं कठीण…

हिवाळ्यात उत्तर भारतात अनुभवायला मिळणारे वायू प्रदूषण वाऱ्यांच्या विशिष्ट स्थितीमुळे सध्या महाराष्ट्रासह दक्षिण भारतापर्यंत पसरल्याचे निरीक्षण जगभरातील विविध उपग्रहांनी मंगळवारी टिपले. एरवी स्वच्छ असणारी मुंबईच्या हवेची गुणवत्तादेखील खराब ते अतिशय खराब नोंदली गेली. बंगालच्या उपसागरावरून येत असलेले बाष्प, संथावलेले वारे आणि आगीचे सक्रिय स्रोत यांचा एकत्रित परिणाम म्हणून वातावरणात प्रदूषणकारी कणांचे प्रमाण वाढल्याचे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे.

​हिवाळ्यात उन्हाळ्यापेक्षा वायू प्रदूषणाचे प्रमाण अधिक

जमिनीलगतच्या थंड हवेमुळे जगभरात हिवाळ्यात उन्हाळ्यापेक्षा वायू प्रदूषणाचे प्रमाण अधिक असते. उत्तर भारतात पश्चिमेकडून वाहणाऱ्या वाऱ्यांसोबत येणारे धुराचे लोट हिमालयामुळे अडले जाऊन दिल्ली आणि लगतच्या क्षेत्रात वायू प्रदूषणात वाढ होत असते. महाराष्ट्रात मात्र या काळातील वाऱ्यांच्या स्थितीमुळे प्रदूषणकारी कण दूर वाहून जाऊन प्रदूषणात वाढ होत नाही. सध्या मात्र, वाऱ्यांच्या विशिष्ट स्थितीमुळे मुंबई आणि परिसरात उत्सर्जित होणारे कण वेगाने वाहून न गेल्यामुळे प्रदूषणाच्या पातळीत मोठी वाढ झाली आहे. अशीच स्थिती राज्याच्या इतर भागांसह मध्य भारतातही दिसून येत आहे.

​वाऱ्यांसोबत देशात एकाच वेळी आगीचे स्रोत अनेक

वायू प्रदूषणाची नोंद करणाऱ्या ‘सफर’ या यंत्रणेचे प्रमुख आणि इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेटीओरोलॉजीमधील वरिष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. बी. एस. मूर्ती म्हणाले, ‘संथ वाऱ्यांसोबत देशात एकाच वेळी आगीचे स्रोत अनेक ठिकाणी सक्रिय असल्याचे उपग्रहीय चित्रावरून दिसून येत आहे. मुंबई आणि लगतचा परिसर; तसेच मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रातही विविध कारणांसाठी लावलेल्या आगीमधून प्रदूषणकारी कण हवेत मिसळले जात आहेत. हे कण हवेसोबत संथपणे वाहत असल्याने हवेची गुणवत्ता बिघडली असावी. बांधकामांमधून उडणारी धूळ हादेखील प्रदूषण करणारा महत्त्वाचा घटक आहे.’

​नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी काळात शहरात सर्वाधिक प्रदूषण वाढते…

हिवाळ्यात नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या कालावधीत मुंबई सर्वात प्रदूषित दिवस असतात. SAFAR च्या गुफ्रान बेगच्या मते, या वर्षी नोव्हेंबरचा शेवटचा आठवडा आणि डिसेंबरचा पहिला आठवडा सर्वात प्रदूषित होता, ज्यात AQI गेल्या तीन-चार वर्षांपेक्षा जास्त होता. नोव्हेंबरच्या दुस-या आठवड्यात मुंबईने दिल्लीपेक्षा जास्त AQI नोंदवला होता, जे जगातील सर्वात प्रदूषित शहरांपैकी एक आहे.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here