नाशिक : निसर्गाच्या सानिध्यात ब्रह्मगिरी पर्वताच्या पायथ्याशी असलेल्या देशातील बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असं हे प्रसिद्ध नाशिक मधील त्र्यंबकेश्वर राजाचं मंदिर आहे. नाशिक शहरापासून जवळपास ३० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या या मंदिराला ऐतिहासिक तसंच धार्मिक महत्त्व आहे. त्र्यंबक नगरीत असलेल्या बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या ज्योतिर्लिंगाला श्री त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग असं म्हणतात.

या ठिकाणी वर्षभरात लाखो भाविक देशभरातून येत असतात. त्याबरोबरच श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या सोमवारी ब्रह्मगिरीच्या प्रदक्षिणेसाठी देशभरातील भाविक गर्दी करत असतात. दर बारा वर्षानंतर नाशिकसह त्रंबकेश्वरमध्ये कुंभमेळा भरत असतो. कुंभमेळा वेळी या ठिकाणी देशातील नामचीन आणि मोठ्या साधू महाराजांचे आखाडे असतात. येथील कुशावर्तात स्नान करण्यासाठी भाविक गर्दी करत असतात.

पाच हजार वर्षांचा इतिहास, अखंड पाषाणात उभारलेलं मंदिर; महाशिवरात्रीनिमित्त वाचा औंढा नागनाथची कथा
विशेष म्हणजे देशभरातील हे एकमेव आश्चर्यकारक ज्योतिर्लिंग आहे की या ठिकाणी शिवलिंग नाहीये. या शिवलिंगात ब्रम्हा, विष्णू, महेश हे तीनही ईश्वर विराजमान आहेत. त्यामुळेच या ज्योतिर्लिंगाची महिमा ही अपरंपार आणि त्याहून कितीतरी अधिक अद्भुत देखील आहे. त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंगाला अनन्यसाधारण असे महत्त्व प्राप्त झाले आहे. ऐतिहासिक दृष्ट्या त्रंबकेश्वर मंदिर हेमाडपंती स्थापत्य शैलीतील मंदिर आहे. तर धार्मिकदृष्ट्या त्रंबकेश्वर मंदिर हे एक शिवालय आहे. देशभरातील बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या त्र्यंबकेश्वर येथील शिवलिंग हे वेगळं आहे.

mahashivratri 2023 nashik trimbakeshwar

त्र्यंबकेश्वर शिवलिंगाची रचना इतर ११ ज्योतिर्लिंगांपेक्षा वेगळी आहे. त्र्यंबकेश्वर येथे शिवपिंडीमध्ये अंगठ्याच्या आकाराच्या तीन कपार आहेत. ज्यात त्रिमूर्ती म्हणजेच “ब्रह्मा-विष्णु-महेश” विद्यमान आहेत. या शिवलिंगातून गोदावरीचा प्रवाह सातत्याने सुरु असतो. या स्वरूपाचं हे जगात एकमेव शिवलिंग असल्याचं सांगितलं जातं. त्याचबरोबर ज्योतिर्लिंगावर “त्रिकाल पूजा” केली जाते. ती पूजा द्वादश ज्योतिर्लिंगांपैकी केवळ त्र्यंबकेश्वर मंदिरातच केली जाते.

यानंतर कुठेही ज्योतिर्लिंग प्रकट झालं नाही, वाचा घृष्णेश्वर मंदिराचं महात्म्य

mahashivratri 2023 nashik trimbakeshwar

ऋषी आणि गोदावरी यांच्या प्रार्थनेवरून महादेव हे त्रंबकेश्वर येथे विराजमान झाल्याचं सांगितलं जातं. यानंतर हे ठिकाण त्रंबकेश्वर म्हणून ओळखलं जाऊ लागलं आहे. या मंदिरात एका छोट्या गाभाऱ्यात पिंड आहे. गोरखनाथांनी त्र्यंबकेश्वर येथे ९ नाथांना आणि ८४ सिद्धांना उपदेश केला होता असंदेखील सांगितलं जातं.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here