स्टॉकहोम: अर्थशास्त्रीय संशोधन करणाऱ्या अमेरिकेतील तीन संशोधक डेव्हिड कार्ड, जोशुआ अँग्रिस्ट आणि गिडो इम्बन्स यांना यंदाचे अर्थशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक जाहीर झाले आहे. रॉयल स्वीडिश अकादमीच्या वतीने या पारितोषिकांची घोषणा सोमवारी करण्यात आली.

डेव्हिड कार्ड कॅलिफोर्निया विद्यापीठात संशोधक आहेत. अँग्रिस्ट आणि इम्बन्स अनुक्रमे मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीमध्ये आणि स्टॅनफर्ड विद्यापीठात संशोधक आहेत. किमान वेतन, स्थलांतर आणि शिक्षणाचा कामगारांवर कसा परिणाम होतो, याचा अभ्यास कार्ड यांनी केला आहे. अँग्रिस्ट आणि इम्बेन्स यांनी दाखवून दिले, की नैसर्गिक प्रयोग हे ज्ञानाचे मोठे स्रोत आहेत. संशोधनासाठी केवळ पारंपरिक शास्त्रीय पद्धतींवर अवलंबून राहता येणार नाही, असे त्यांनी दाखवून दिले आहे. ‘या तिघांनी केलेल्या मूलभूत संशोधनामुळे समाजाला भेडसावणाऱ्या महत्त्वाच्या प्रश्नांच्या समस्यांची उकल करणे शक्य होणार आहे. त्यांनी अनुभवजन्य कामाचा चेहरामोहरा बदलला,’ असे इकॉनॉमिक सायन्स कमिटीचे अध्यक्ष पीटर फ्रेडरिकसन यांनी म्हटले आहे.

समाजातील मूलभूत समस्यांची उकल करण्यासाठी त्यांचे संशोधन उपयुक्त ठरणार आहे. नोबेल पारितोषिक विजेते संशोधक आणि त्यांच्या संशोधनावर टाकलेला दृष्टिक्षेप…

डेव्हिड कार्ड

कार्ड जन्माने कॅनडाचे आहेत. सध्या अमेरिकेतील बर्कली येथील कॉलिफोर्निया विद्यापीठात संशोधक म्हणून कार्यरत आहेत. आपले सहकारी दिवंगत अॅलन क्रूगर यांच्या सहकार्याने संशोधन केले.

कार्ड यांचे संशोधन

न्यू जर्सी प्रांतात किमान रोजंदारी वेतन ४.२५ डॉलरवरून ५.०५ डॉलरपर्यंत वाढवले. ही वाढ झाल्यानंतर मजुरांच्या जीवनमानात काय फरक पडला याचा अभ्यास त्यांनी केला. शेजारच्या पेनसिल्व्हेनिया प्रांतातील हॉटेलांमधील मजुरांशी तुलनात्मक अभ्यास केला.सन १९९०च्या दशकात हे संशोधन करण्यात आले होते.

निष्कर्ष काय?

किमान वेतनात वाढ झाल्याने अनेक मजुरांच्या जीवनमानावर परिणाम नाही. किमान वेतनात वाढ केल्याचे दुष्परिणाम अत्यंत नगण्य असतात. स्थलांतरित मजुरांमुळे एतद्देशीय मजुरांना वेतनात लाभ मिळू शकतो. त्याउलट प्रारंभिक काळात स्थलांतर केलेल्यांचे नंतर स्थलांतर करणाऱ्या तुलनेत काहीसे नुकसान होऊ शकते.

…म्हणून करोना लस संशोधकांऐवजी ‘या’ संशोधकांना मिळाला वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल!
किमान वेतनामध्ये वाढ केल्यामुळे रोजगाराचे प्रमाण कमी होते, अशी कल्पना पूर्वापार मांडण्यात येत होती. डेव्हिड कार्ड यांनी १९९०च्या दशकात अमेरिकेतील न्यू जर्सीमधील रेस्टॉरंटमधील कर्मचाऱ्यांची माहिती संकलित केली. नियम लागू होण्यापूर्वी आणि त्यानंतरच्या माहितीमध्ये येथील रोजगाराच्या प्रमाणामध्ये फारसा परिणाम झाला नसल्याचे या संशोधनात समोर आले. त्यावेळी कार्ड यांचा हा निष्कर्ष कोणीही मान्य केला नव्हता. ‘कालांतराने या निष्कर्षाची वास्तवाबरोबरील निकटता समोर येत गेली आणि अर्थशास्त्राचे विश्लेषण करण्याचा नवा मार्ग मिळाला,’ असे कार्ड यांनी नमूद केले. या तिन्ही शास्त्रज्ञांनी केलेले काम क्रांतिकीर असल्याचे नोबेल समितीनेही म्हटले आहे. तसेच, क्युबातील हजारो नागरिकांनी याच काळामध्ये अमेरिकेतील मियामीमध्ये स्थलांतर केले. मात्र, मियामीतील स्थानिकांच्या रोजगारावर त्यामुळे परिणाम झाला नसल्याचेही या शास्त्रज्ञांच्या अभ्यासात लक्षात आले.

हवामानाचे कोडे उलगडण्यासाठी भौतिकशास्त्राचे नोबेल; जाणून घ्या संशोधनाविषयी
जोशुआ अँग्रिस्ट आणि गिडो इम्बन्स

जोशुआ अँग्रिस्ट मूळचे अमेरिकन असून गिडो इम्बन्स मूळचे नेदरलँडचे आहेत.

संशोधन काय ?

पारंपरिक शास्त्रीय पद्धतीने संशोधन करण्यास असमर्थ ठरलेल्या संशोधकांच्या संशोधन पद्धतीतील समस्यांविषयी अभ्यास केला.
नैसर्गिक प्रयोगांतून मिळणाऱ्या माहितीचे विश्लेषण करणे कठीण असते. परंतु, या प्रयोगांतूनही नेमकपणाने माहिती कशी मिळवता येईल, हे अँग्रिस्ट आणि इम्बन्स यांनी दाखवून दिले. सन १९९०च्या दशकात त्यांनी हे संशोधन केले.

नोबेल २०२१: साहित्यातील नोबेल विजेते अब्दुलरझाक गुरनाह आहेत तरी कोण?
अनोखा योगायोग

डेव्हिड कार्ड यांचे सहकारी संशोधक अॅलन क्रूगर होते. त्यांना २०१९मध्ये अर्थशास्त्राचे नोबेल मिळाले.

तिन्ही अर्थशास्त्रज्ञ मित्र

यंदाचे नोबेल पारितोषिक विजेते डेव्हिड कार्ड, जोशुआ अँग्रिस्ट आणि गिडो इम्बन्स तिघेही मित्र आहेत. माझ्या विवाहावेळी कार्ड हे बेस्ट फ्रेंड होते, अशी आठवण इम्बन्स यांनी सांगितली. नोबेल जाहीर झाल्याचे कळताच दोघांनाही फोन केले, असेही इम्बन्स म्हणाले.

Marathi News: मराठी बातम्या, Latest News in Marathi, Breaking Marathi News, Marathi News Paper | Maharashtra Times

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here