नवी दिल्ली :

भारतीय संरक्षण दलातील सर्वांत महत्त्वाचे अस्त्र मानले जाणाऱ्या ‘ब्राह्मोस’ या क्षेपणास्त्राची फिलिपिन्सला निर्यात होणार आहे. पहिल्यांदाच ‘ब्राह्मोस’ची निर्यात करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या करारावर शुक्रवारी सह्या करण्यात आल्या. हा करार ३७.५ कोटी डॉलरचा (२,७७० कोटी रुपये) आहे.

भारत आणि रशिया यांनी संयुक्तपणे ‘ब्राह्मोस’ हे क्षेपणास्त्र विकसित केले आहे. ध्वनीपेक्षा जवळपास तिप्पट वेगाने ते हल्ला करू शकते. सुमारे २९० किलोमीटरवरील लक्ष्य ‘ब्राह्मोस’ अचूकपणे भेदू शकते. विशेष म्हणजे लष्कर, नौदल आणि हवाई दल या तिन्ही दलांमध्ये हे क्षेपणास्त्र तैनात करता येऊ शकते. फिलिपिन्सला युद्धनौकाविरोधी यंत्रणा देण्यात येणार आहे. यामध्ये क्षेपणास्त्रांसाठीच्या तीन बॅटऱ्या, संबंधित अधिकारी-कर्मचाऱ्यांसाठी प्रशिक्षण, देखभाल-दुरुस्ती आणि सुट्या भागांचा पुरवठा यांची हमी देण्यात आली आहे. हा करार फिलिपिन्सच्या नौदलासाठी असून, लष्कराबरोबरही लवकरच करार होईल, अशी माहिती सूत्रांनी दिली.

फिलिपिन्सबरोबरच इंडोनेशिया, व्हिएतनाम आणि अन्य काही देशांनी ‘ब्राह्मोस’ विकत घेण्यात स्वारस्य दाखवले आहे. दक्षिण चीन समुद्रावरील दाव्यावरून, आग्नेय आशियातील देशांचा चीनबरोबर वाद आहे. या भागातील चीनच्या वाढत्या कारवायांमुळे, ही क्षेपणास्त्रे दक्षिण चीन समुद्रामध्येच तैनात करण्यात येतील असे सांगण्यात येते. या व्यवहारानंतर प्रथमच भारताकडून अशा पद्धतीने महत्त्वपूर्ण शस्त्रप्रणालीची निर्यात करण्यात येत आहे. यातून, संरक्षण क्षेत्रातील ‘मेक इन इंडिया’ आणि संरक्षण उत्पादन हब होण्याच्या महत्त्वाकांक्षांना बळ मिळणार आहे.

भारत-चीन सीमावादात तिसऱ्याचा हस्तक्षेप नामंजूर, चीनचा अमेरिकेवर जळफळाट
Russia Ukraine Crisis: भारत दौऱ्यावर एक ‘चूक’… आणि जर्मन नौदल प्रमुखांवर राजीनाम्याची वेळ!

भारताचा ‘डिफेन्स हब’च्या दिशेनं प्रवास

अनेक दशकांपासून शस्त्रास्त्रांच्या आयातीमध्ये भारताचा समावेश पहिल्या तीन क्रमांकांच्या देशांमध्ये होत आहे. यातून बदल घडवून आणण्याच्या दृष्टीने काही वर्षांपासून शस्त्रास्त्रांच्या उत्पादनात स्वावलंबी होण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. फिलिपिन्सला ‘ब्राह्मोस’पाठोपाठ आणखी काही शस्त्रप्रणालींविषयी विविध देशांबरोबर चर्चा सुरू आहे. त्यातून, संरक्षण उत्पादनांतील हब होण्याच्या महत्त्वाकांक्षेला बळच मिळणार आहे.

भात्यातील ‘ब्रह्मास्त्र’

– रशियाच्या बरोबरीने विकसित केलेले ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र भारतीय संरक्षण दलाच्या भात्यातील ब्रह्मास्त्र आहे.

– क्षेपणास्त्राचा पल्ला २९० किलोमीटरचा असून, तो ३५० ते ४०० किलोमीटरपर्यंत वाढवण्यासाठी चाचण्या घेण्यात येत आहेत.

– क्षेपणास्त्र जमीन, युद्धनौका, पाणबुडी आणि लढाऊ विमानांमधूनही डागता येऊ शकते.

– क्षेपणास्त्र लष्करात तैनात करण्यात आले आहे. सध्याच्या चीनविरुद्धच्या तणावामध्ये अरुणाचल प्रदेश आणि अन्य सीमेवर हे क्षेपणास्त्र तैनात केल्याचे सांगण्यात येते.

– नौदलातील ११ युद्धनौकांवर ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र प्रणाली बसवण्यात आली आहे.

– हवाई दलामध्ये दोन स्क्वॉड्रनमध्ये जमिनीवरून मारा करू शकणारी ब्राह्मोस क्षेपणास्त्रे तैनात केली आहेत, तर हवेतून मारा करू शकणारी क्षेपणास्त्रे सुखोई विमानांवर बसवण्याची प्रक्रिया प्रगतिपथावर आहे.

US Ukraine Russia: अमेरिकेनं युक्रेनला धाडलेल्या प्रत्येक मिसाईलवर कोरलं ‘पुतीन’ यांचं नाव!
Russia Ukraine Crisis: युक्रेनचा ‘नाटो’ प्रवेश रोखणार नाही, रशियाच्या मागणीवर अमेरिकेची भूमिका

चीनविरोधी देशांकडून लक्ष

हिंदी-प्रशांत विभागासह अन्य भागांमध्ये चीनकडून आक्रमक आणि विस्तारवादी धोरण राबवण्यात येत आहे. चीनविरोधी गटांमध्ये भारताचे स्थान महत्त्वाचे आहे. त्यामुळेच, चीनच्या वाढत्या लष्करी कारवायांना आळा घालण्याच्या दृष्टीने आग्नेय आशियातील देशांचे भारताकडे लक्ष आहे. या देशांबरोबर लष्करी सराव, प्रशिक्षण यांबरोबरच भारताने आता शस्त्रास्त्र पुरवठ्यावरही लक्ष केंद्रीत केल्याचे दिसून येत आहे.

अन्य शस्त्रास्त्रांची विक्री शक्य

– ब्राह्मोस हे भारतीय संरक्षण दलाच्या भात्यातील अतिशय महत्त्वाचे अस्त्र आहे. वेग आणि अचूकता यांमुळे जागतिक स्तरावर या क्षेपणास्त्राला मागणी आहे. आग्नेय आशियातील देशांबरोबरच संयुक्त अरब अमिराती, सौदी अरेबिया, दक्षिण आफ्रिका यांसारख्या देशांनी ‘ब्राह्मोस’ मिळवण्यासाठी भारताशी चर्चा केली आहे.

– आकाश या स्वदेशी बनावटीच्या क्षेपणास्त्र प्रणालीसाठीही काही देशांबरोबर चर्चा आहे. या क्षेपणास्त्राचा पल्ला २५ किलोमीटरचा आहे. शत्रूचे विमान, हेलिकॉप्टर, ड्रोन अचूकपणे भेदण्याची या क्षेपणास्त्राची क्षमता आहे. फिलिपिन्स, इंडोनेशिया, व्हिएनताम, संयुक्त अरब अमिराती, बहारिन, सौदी अरेबिया, इजिप्त, केनिया, अल्जेरिया हे देश ‘आकाश’साठी उत्सुक आहेत.

पाच अब्ज डॉलरची निर्यात?

संरक्षण क्षेत्रातील अन्य देशांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी काही वर्षांपासून प्रयत्न करण्यात येत आहेत. केंद्र सरकारने गेल्या वर्षी संरक्षण क्षेत्रातील थेट परकी गुंतवणुकीच्या नियमांमध्ये बदल करण्यात आले आहेत. तसेच, अनेक संरक्षण शस्त्रास्त्रे व उपकरणे देशांतर्गत तयार करण्याचे ध्येय ठेवले आहे; तसेच पुढील पाच वर्षांमध्ये पाच अब्ज डॉलरपर्यंत संरक्षण शस्त्रास्त्रे व उपकरणांची निर्यात करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

Russia Ukraine Crisis: युक्रेनविरुद्ध युद्धाबद्दल पुतीन यांचं मौन अखेर सुटलं
Alina Kabaeva: युक्रेनच्या बचावासाठी अमेरिकेच्या टार्गेटवर पुतीन यांची गर्लफ्रेंड, कोण आहे अलिना काबाएवा?

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here