नवी दिल्ली: तुमच्या हातात २,००० रुपयांची गुलाबी नोट (2000 Rupees Notes) शेवटच्या वेळी कधी होती? थोडं जोर देऊ आठवा की दोन हजार रुपयांची नोट मोडण्यासाठी तुम्ही शेवटचं कधी इकडे तिकडे फिरत होताच. कदाचित बरेच दिवस उलटून गेले असतील, हो की नाही? कारण आजकाल सर्वसामान्यांच्या चलनातील सर्वात मोठ्या नोटांचे चलन कमी झाले आहे.

रिझर्व्ह बँकेने (आरबीआय) आपल्या वार्षिक अहवालात याबाबत बरीच माहिती दिली आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या वार्षिक अहवालात २ हजार रुपयांच्या नोटांच्या तुटवड्याचे मोठे कारण समोर आले आहे. आरबीआयच्या वार्षिक अहवालानुसार, आर्थिक वर्ष २०१९-२०, आर्थिक वर्ष २०२०-२१ आणि आर्थिक वर्ष २०२१-२२ मध्ये २,००० रुपयांची एकही नोट छापण्यात आलेली नाही. त्यामुळे बाजारात २,००० रुपयांच्या नोटांचे चलन कमी झाले आहे.

रुपयाचे आंतरराष्ट्रीयीकरण; जाणून घ्या याचा अर्थ काय आणि उपयुक्तता
२,००० च्या नोटा कधी जारी झाल्या?
नोव्हेंबर २०१६ मध्ये नोटाबंदीनंतर रिझर्व्ह बँकेने २,००० रुपयांची नोट जारी केली होती. ८ नोव्हेंबर २०१६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या घोषणेनंतर सर्व जुन्या ५०० आणि १००० रुपयांच्या नोटा चलनातून बाद करून या चलनांऐवजी रिझर्व्ह बँकेने नवीन ५०० आणि २,००० रुपयांच्या नव्या नोटा जारी केल्या. चलनातून बाहेर पडलेल्या नोटांच्या मूल्याची २,००० रुपयांची नोट सहजपणे भरपाई करेल, असा रिझर्व्ह बँकेला विश्वास होता. अहवालानुसार, २,००० रुपयांची नोट जारी केल्यामुळे इतर नोटांची गरज कमी झाली.

२० वर्षांसाठी घेतलेले गृहकर्ज आता २५ वर्ष फेडावे लागणार, एका क्लिकवर समजून घ्या गणित
नोटा बंद झाल्या का?
३१ मार्च २०१७ पर्यंत चलनात असलेल्या नोटांच्या एकूण मूल्यामध्ये २,००० रुपयांच्या नोटांचा वाटा ५०.२ टक्के होता. त्याच वेळी, ३१ मार्च २०२२ रोजी चलनात असलेल्या एकूण नोटांच्या मूल्यात २ हजार रुपयांच्या नोटांचा वाटा १३.८ टक्के होता. दरम्यान, रिझर्व्ह बँकेने २,००० रुपयांची नोट बंद केली नसली तरी त्याची छपाई केली जात नाही.

जगभरात महागाई रेकॉर्ड-ब्रेक, पण जागतिक क्रमंवारीत भारताची स्थिती माहितेय का?
कधीपासून छपाई बंद
२ हजाराच्या नोटा २०१७-१८ मध्ये देशात सर्वाधिक, ३३,६३० लाख नोटा चलनात होत्या. त्यांची एकूण किंमत ६.७२ लाख कोटी रुपये होती. तर २०२१ मध्ये मंत्री अनुराग ठाकूर यांनी लोकसभेत माहिती दिली देत म्हटले की, गेल्या दोन वर्षांपासून २,००० रुपयांची एकही नोट छापण्यात आलेली नाही. लक्षात घ्या की आरबीआयशी बोलल्यानंतर सरकार नोटांच्या छपाईबाबत निर्णय घेते. एप्रिल २०१९ पासून मध्यवर्ती बँकेने २ हजार रुपयांची एकही नोट छापलेली नाही.

आणि या नोटांची छपाई होत नसल्यामुळे लोकांच्या हातात कमी दिसत आहेत. त्यामुळेच ATM मधूनही या नोटा फार कमी वेळा बाहेर पडत आहेत. दरम्यान, येत्या काळात रिझर्व्ह बँक त्याची छपाई सुरू करणार की नाही याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत माहिती समोर आलेली नाही.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here